Otomobillerin güç çıkışını ölçmek için yaygın olarak kullanılan "beygir gücü" terimi, aslında atlarla pek de ilgisi olmayan bu makineler için neden kullanılıyor?
Kısaca "BG" veya "HP" (Horsepower) olarak ifade edilen bu birimin arkasında, Sanayi Devrimi'nin en önemli isimlerinden biri olan James Watt'ın ilginç bir hikayesi var.
Fiziksel niceliklerin ölçü birimleri genellikle onları keşfeden bilim insanlarının adını alırken (Newton, Watt, Celcius gibi), motor gücü için atların referans alınması, tamamen bir pazarlama dehasının ürünüydü.
WATT'IN BUHAR MOTORU VE PAZARLAMA ZORLUĞU
Her şey, mucit James Watt'ın mevcut buhar motorunu çok daha verimli hale getirmesiyle başladı. O dönemde kullanılan Newcomen motoru oldukça verimsizdi ve çok fazla yakıt tüketiyordu.
Watt'ın yeni tasarımı ise aynı işi yüzde 75 daha az yakıt kullanarak yapabiliyordu. Ancak Watt'ın önünde bir sorun vardı: Bu teknik üstünlüğü, o dönemde henüz buhar makinelerine aşina olmayan geniş halk kitlelerine nasıl anlatacaktı?
O zamanlar, ağır işlerin büyük bir kısmı hala atlar kullanılarak yapılıyordu. Değirmenleri döndürmek, madenlerden yük çekmek gibi işler atların gücüne bağlıydı.
Watt, kendi makinesinin gücünü bu insanlara, onların anlayacağı dilden anlatmanın bir yolunu bulmalıydı.
BİR AT NE KADAR GÜÇLÜ?
Watt, kendi buhar makinesinin gücünü atların gücüyle karşılaştırmaya karar verdi. Bunun için, tipik bir yük atının belirli bir süre içinde ne kadar iş yapabildiğini, yani ne kadar güç üretebildiğini hesaplamaya koyuldu.
Yaptığı gözlemler ve hesaplamalar sonucunda, ortalama bir yük atının bir dakikada yaklaşık 33 bin fit-pound'luk bir iş yapabildiği (yani 550 pound'luk bir yükü bir saniyede bir fit yukarı kaldırabildiği) sonucuna vardı.
Bu hesaplama kesinlikle mutlak bir bilimsel değere sahip değildi, ancak pazarlama için mükemmeldi. Artık Watt, bir at sahibine gidip, "Benim makinem, senin 5 atının yaptığı işi tek başına yapabiliyor!" diyebiliyordu. Bu, herkesin anlayabileceği, somut ve etkileyici bir karşılaştırmaydı.
SANAYİ DEVRİMİNDEN GÜNÜMÜZE
Artık beygir gücü sayesinde halkın anlayacağı dilden konuşan Watt, kendi motorunun avantajlarını herkese yaymayı başardı. Ünlü mucidin motoru, Sanayi Devrimi'nin en değerli ve en çok aranan araçlarından biri haline geldi.
Watt'ın bu dahice pazarlama stratejisi o kadar başarılı oldu ki, "beygir gücü" terimi motor gücünü ifade etmek için standart bir birim haline geldi.
Bugün bile, 250 yıl sonra, otomobillerden elektrik motorlarına kadar birçok makinenin gücünden bahsederken hala bu terimi kullanıyoruz.
James Watt, sadece çok daha verimli bir buhar makinesi icat etmekle kalmadı, aynı zamanda onu geçmişin dünyasına etkileyici bir şekilde pazarlamanın bir yolunu bularak, farkında olmadan dünyaya bugün hala yaygın olarak kullanılan yeni bir güç birimi armağan etti.
