James Webb Uzay Teleskobu (JWST), gök bilimcilerin yıllardır yanıt aradığı en büyük sorulardan birine yeni bir açıklama getirdi.
Yapılan gözlemler, Güneş'ten milyonlarca hatta milyarlarca kat daha büyük kütleye ulaşan süper kütleli kara deliklerin, evren henüz 1 milyar yaşına ulaşmadan nasıl bu kadar hızlı büyüyebildiğini açıklayabilecek güçlü kanıtlar sundu.
Mevcut teorilere göre süper kütleli kara delikler çevrelerindeki gaz ve tozu yutarak büyüyor. Ancak aynı anda kutuplarından fırlattıkları güçlü jetler, bu gazı galaksinin dışına iterek hem yıldız oluşumunu hem de kendi büyümelerini sınırlandırıyor. Bu durum, astronomların uzun süredir çözmeye çalıştığı önemli bir çelişki olarak görülüyordu.
Araştırmacılar ise bu paradoksun çözümünün, dışarı atılan gazın tamamen kaybolmamasında yattığını düşünüyor.
Yeni modele göre gaz zamanla soğuyor, uzun ve ince filamentler oluşturuyor ve yeniden galaksinin merkezine dönerek kara deliği tekrar besliyor. Böylece büyüme ve madde püskürtme süreci döngüsel olarak devam ediyor.
JAMES WEBB KRİTİK KANITI ORTAYA ÇIKARDI
Bu teoriyi test eden ekip, Dünya'dan yaklaşık 145 milyon ışık yılı uzaklıktaki NGC 4696 galaksisini ayrıntılı şekilde inceledi.
Daha önce Hubble Uzay Teleskobu'nun fark ettiği sıra dışı gaz yapısını çok daha yüksek çözünürlükle görüntüleyen James Webb, galaksi merkezine doğru uzanan dev gaz filamentlerini ve saniyede yaklaşık 600 kilometre hızla hareket eden gaz akışını haritalandırdı.
Bilgisayar simülasyonlarıyla karşılaştırılan veriler, bu filamentlerin gerçekten de kara deliği besleyen madde akışını oluşturduğunu gösterdi. Araştırmacılar, bunun kara deliklerin büyüme mekanizmasında eksik kalan en önemli halkalardan birini tamamladığını belirtiyor.
"KOZMİK GERİ DÖNÜŞÜM" MODELİ GÜÇ KAZANDI
Araştırmanın liderlerinden Julie Hlavacek-Larrondo, süper kütleli kara deliklerin adeta bir "kozmik geri dönüşüm sistemi" gibi çalıştığını ifade ederken, ekipten Helen Russell ise James Webb'in ilk kez bu beslenme döngüsünün tamamını gözlemlemeyi başardığını söyledi.
Yeni bulgular, yalnızca süper kütleli kara deliklerin kökenine ışık tutmakla kalmıyor; aynı zamanda galaksilerin oluşumu ve evrimine ilişkin mevcut modellerin yeniden şekillenmesine de katkı sağlayabilecek önemli bir adım olarak değerlendiriliyor.
