Türkiye’de eski araçların trafikten çekilmesi, çevre kirliliğinin azaltılması, trafik güvenliğinin artırılması ve yerli otomotiv sektörünün desteklenmesi amacıyla hurda araç teşviki konusu, 2025 yılında da gündemin önemli maddelerinden biri olmaya devam ediyor. Özellikle 20 ve 25 yaş ve üzeri araç sahiplerine yönelik Özel Tüketim Vergisi (ÖTV) muafiyeti veya indirimi sağlayan kanun teklifleri, hem vatandaşlar hem de sektör temsilcileri tarafından yakından takip ediliyor. İşte hurda araç ÖTV teşvikine ilişkin en güncel bilgilere geçmeden önce hurda araç teşviki nedir sorusuna cevap arayalım.
Hurda Araç Teşviki Nedir?
Hurda araç teşviki, 20 veya 25 yaş (hangi kanun teklifinin kabul edileceğine bağlı) ve üzerindeki eski araçların hurdaya ayrılması karşılığında, yeni alınacak yerli üretim araçlar için ÖTV muafiyeti veya indirimi sunan bir devlet destek programıdır. Bu teşvik, çevresel sürdürülebilirlik, trafik güvenliği ve yerli otomotiv sanayisini güçlendirme hedeflerini bir araya getiriyor. Çevre kirliliğine yol açan yüksek emisyonlu araçların trafikten çekilmesi ve modern, çevreci araçların kullanımının yaygınlaşması amaçlanıyor. Ayrıca, ticari araç sahipleri için ek avantajlar ve düşük gelirli ailelere yönelik finansman destekleri de gündemde.
2025’te Hurda Teşviki Teklifleri
2024 ve 2025 yıllarında, hurda araç teşvikiyle ilgili iki önemli kanun teklifi Türkiye Büyük Millet Meclisi’ne (TBMM) sunuldu. Cumhuriyet Halk Partisi (CHP) Adana Milletvekili Dr. Müzeyyen Şevkin tarafından hazırlanan teklif, 20 yaş ve üzeri araçların hurdaya ayrılması durumunda, motor silindir hacmi 1600 cm³’ü geçmeyen yerli üretim araçların ÖTV muafiyetiyle alınmasını öngörüyor. Milliyetçi Hareket Partisi (MHP) milletvekilleri İsmail Özdemir ve Halil Öztürk tarafından sunulan diğer teklif ise, 25 yaş ve üzeri araçlar için benzer bir ÖTV muafiyeti veya indirimi öneriyor. Ancak, 31 Temmuz 2025 itibarıyla bu teklifler TBMM’de henüz yasalaşmadı ve Plan ve Bütçe Komisyonu’nda görüşülmeyi bekliyor.
TBMM’nin resmi internet sitesinde bu tekliflere dair net bir bilgi bulunmazken, geçmişteki hurda teşviklerinde ÖTV muafiyeti yerine indirim uygulanmıştı. Uzmanlar, tam ÖTV muafiyetinin Hazine üzerindeki yükü nedeniyle yasalaşmasının zor olabileceğini, ancak indirim modelinin daha uygulanabilir göründüğünü belirtiyor.
Geçmişte Hurda Teşviki: 2019 Deneyimi
2019 yılında uygulanan hurda araç teşviki, 16 yaş ve üzeri araçların hurdaya ayrılması karşılığında ÖTV indirimi sağlamıştı. O dönemde, ÖTV matrahı 70 bin TL’yi aşmayan araçlar için 15 bin TL, 70 bin TL ile 120 bin TL arasındaki araçlar için 12 bin TL indirim sunulmuş, ancak matrahı 120 bin TL’yi aşan araçlar bu avantajdan yararlanamamıştı. Binlerce araç sahibi eski otomobil, panelvan, minibüs, otobüs, kamyonet veya kamyonlarını imha merkezlerine teslim ederek bu teşvikten faydalanmıştı.
Ancak, 2019 teşviki sırasında fırsatçılar da devreye girmişti. Eski araçların ruhsatları, piyasadan düşük fiyatlarla toplanarak 2 bin TL gibi fiyatlarla alınıp, sıfır araç almak isteyenlere 7 bin TL’ye satılmıştı. Bu durum, hurda araç fiyatlarında spekülatif artışlara yol açmış ve bayilerin karlılığını artırmıştı. Bu deneyim, yeni düzenlemelerde fırsatçılığın önüne geçmek için daha sıkı kuralların getirilmesi gerektiğini ortaya koydu. Şimdi gelelim ÖTV muafiyeti için verilen kanun tekliflerinin detaylarına.
2025 ÖTV Muafiyeti Kanun Tekliflerinin Detayları
CHP’nin ÖTV Muafiyeti Teklifi
CHP Adana Milletvekili Dr. Müzeyyen Şevkin’in sunduğu kanun teklifi, ÖTV Kanunu’na eklenmesi önerilen bir geçici maddeyle şu düzenlemeleri içeriyor:
- Kapsam: 20 yaş ve üzeri (2005 model ve öncesi) araçların hurdaya ayrılması durumunda, motor silindir hacmi 1600 cm³’ü geçmeyen yerli üretim araçlar için ÖTV muafiyeti sağlanacak.
- Şartlar: Araçların en az %40 yerli üretim olması, hurdaya ayrılan araçla aynı cinsten (örneğin, binek araç) bir aracın alınması ve hurda işleminin resmi imha merkezlerinde yapılması gerekiyor.
- Süre: Teklif, yasalaşması halinde 31 Aralık 2025 tarihine kadar geçerli olacak.
- Kısıtlamalar: Belediyeler hariç, Taşıt Kanunu kapsamındaki kurumlar bu haktan yararlanamayacak.
MHP’nin ÖTV İndirimi Teklifi
MHP’nin önerdiği düzenleme ise 25 yaş ve üzeri (2000 model ve öncesi) araçları kapsıyor ve ÖTV muafiyeti veya indirimi sunmayı hedefliyor. Bu teklif, ticari araç sahiplerine ek avantajlar ve yeni araçların 10 yıl boyunca ticari faaliyetlerde kullanılması şartını içeriyor.
Hangi Araçlar ÖTV İndirimi Kapsamına Giriyor?
Hurda teşviki yasalaşırsa, ÖTV muafiyeti veya indirimi yalnızca Türkiye’de üretilen, yerlilik oranı %40 ve üzerinde olan araçlar için geçerli olacak. ÖTV indirimi sonrası alınabilecek araçlar listesi şu şekilde olabilir.
- Fiat: Egea (Sedan, Hatchback, Cross), Fiorino
- Hyundai: i10, i20, Bayon
- Ford: Transit Custom, E-Transit, Tourneo Custom, Transit Courier
- Toyota: Corolla, C-HR
- TOGG: T10X
- Volkswagen: Transporter
- Renault: Megane Sedan, Clio, Captur
TOGG’un T10X modeli için 1 milyon TL’ye kadar hibe desteği sağlanabileceği belirtiliyor, bu da kısa menzilli modellerin daha uygun fiyatlarla alınmasını mümkün kılabilir.
Teşvikten yararlanmak için öngörülen temel şartlar
Teşvikten yararlanmak için öngörülen temel şartlar:
- Araç Yaşı: Hurdaya ayrılacak araç 20 veya 25 yaş ve üzerinde olmalı (teklife bağlı olarak).
- Yerli Üretim: Yeni alınacak araç, Türkiye’de üretilmiş ve en az %40 yerli üretim oranına sahip olmalı.
- Tek Seferlik Kullanım: Her kişi veya araç için yalnızca bir kez teşvikten yararlanılabilir.
- Hurda Teslimi: Araç, resmi imha merkezlerinde hurdaya ayrılmalı ve trafikten kaydı silinmeli.
- Ticari Araçlar: Ticari araç sahipleri, yeni aracı 10 yıl boyunca ticari faaliyetlerde kullanacağına dair taahhüt vermeli.
Fırsatçılığın önüne geçmek için önerilen ek önlemler:
- Yeni alınan araçlara 2-3 yıl satış yasağı getirilmesi.
- Kanunun yürürlüğe girme tarihinden önceki 6 ay içinde alınan araçların teşvik kapsamına alınmaması.
- ÖTV muafiyetinden birden fazla araç alımıyla yararlanılmasının engellenmesi.
- Satış yasağına uymayanlardan, vazgeçilen ÖTV’nin tahsil edilmesi.
ÖTV Muafiyetinin Çevresel Faydaları
Hurda teşviki, çevre kirliliğini azaltarak yüksek emisyonlu araçların trafikten çekilmesini sağlayacak. Aynı zamanda, yerli otomotiv sektörünü destekleyerek ekonomik hareketliliği artırması bekleniyor. Ancak, Hazine’nin ÖTV gelir kaybı ve cari açığa yönelik endişeler, tam muafiyetin uygulanmasını zorlaştırıyor. Uzmanlar, ÖTV muafiyeti yerine sabit bir “yeşil fon” ödemesi veya sınırlı bir indirim modelinin daha uygulanabilir olduğunu savunuyor.
ÖTV matrahları ve oranlarının 2025’te yeniden düzenlenmesiyle, birçok yerli üretim araç %90-100 ÖTV dilimine girebilir. Bu durum, teşvikten yararlanılsa bile düşük fiyatlı araç bulmanın zorlaşabileceğine işaret ediyor.
İlk Arabam Yerli Otomobil Aile Destek Programı
Hurda teşvikiyle paralel olarak, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı tarafından desteklenen “İlk Arabam Yerli Otomobil Aile Destek Programı” da gündemde. Bu program, özellikle üç veya daha fazla çocuklu düşük gelirli ailelere uzun vadeli, düşük faizli finansman imkanları sunarak yerli araç alımını teşvik ediyor. Hurda teşvikiyle entegre edilmesi durumunda, daha geniş bir kitleye hitap edebilir.
Vatandaşlara Öneriler
Henüz yasalaşmayan kanun teklifleri nedeniyle, hurda araç alımı veya devri için acele edilmemesi öneriliyor. 2019’daki gibi fırsatçıların devreye girmesi ve hurda araç fiyatlarında spekülatif artışlar yaşanması riski bulunuyor. Vatandaşların, TBMM, Hazine ve Maliye Bakanlığı veya Gelir İdaresi Başkanlığı’nın resmi açıklamalarını takip etmesi önem taşıyor. Sosyal medya veya spekülatif haberlere itibar edilmemeli.
2025 hurda araç ÖTV teşviki, çevresel ve ekonomik faydalarıyla dikkat çekiyor, ancak yasalaşma süreci belirsizliğini koruyor. CHP ve MHP tarafından sunulan kanun teklifleri, eski araç sahiplerine yerli üretim araçları uygun koşullarla alma fırsatı sunmayı hedefliyor. Tekliflerin yasalaşması ve uygulama detaylarının netleşmesi için resmi kaynakların takip edilmesi kritik. Eski araçlarını yenilemek isteyenler için bu teşvik, hem maliyet avantajı hem de çevreye katkı sağlama potansiyeli taşıyor.
