Bir dönemin meşhur siyah ve mavi elbise tartışmasını unutun; internette yayılan yeni bir optik illüzyon, beynimizin renkleri algılama biçimi hakkında bildiklerimizi sorgulatıyor.
Gösterişli bir binanın fotoğrafı, beynimizin etrafımızda gördüğümüz renkleri algılamada ne kadar gelişmiş olduğunu gösteren en son görüntü olarak öne çıkıyor.
"Renk art görüntü yanılsaması" olarak adlandırılan bu tuhaf yanılsama, gözümüzdeki reseptörleri özel bir şekilde hazırlayarak çalışır. Bu hazırlık, arka plan beyaz bir görüntüye bakıldığında, o görüntüde rengin yeniden yaratılmasını sağlar.
Bunu kendiniz denemek için yapmanız gereken çok basit. Önce ilk sahte renkli (negatif) fotoğrafın ortasındaki noktaya yaklaşık 30 saniye boyunca odaklanın.
Daha sonra, dikkatinizi hemen yandaki siyah beyaz fotoğrafa verin. Eğer deneyi doğru yaptıysanız, siyah beyaz görüntünün artık canlı renklere sahip olduğunu göreceksiniz.
BİLİM DÜNYASINI BÖLEN TARTIŞMA SONA ERDİ
Bilim insanları, uzun zamandır renkli art görüntülerin tam olarak neden oluştuğunu ve beynimizin bunları nasıl oluşturduğunu tartışıyordu.
Southampton Üniversitesi Psikoloji Doçenti Dr. Christopher Witzel, bu tartışmaya kesin bir son verdiğini iddia ediyor.
Uzmanlara göre, her şey gözümüzdeki "koni" adı verilen özel fotoreseptörler sayesinde gerçekleşiyor.
Dr. Witzel, "Sonunda kesin bir cevaba ulaştık: Renkli art görüntüler, herkesin düşündüğü gibi zıt renkler değil." dedi ve aksine, bu yanıltıcı renklerin, koni fotoreseptörlerinde olanları tam olarak yansıttığını belirtti.
"GERÇEK CAMGÖBEĞİ" RENGİNİ GÖRMENİN YOLU
Bu illüzyonun tek örneği bu bina fotoğrafı değil. Başka bir klasik örnekte, "gerçek camgöbeği" rengini görmek için de renk art görüntü yanılsamasını kullanabilirsiniz.
Çoğu televizyon ve akıllı telefon ekranı, yalnızca kırmızı, yeşil ve mavi piksellerin bir karışımını kullandıkları için gerçek mavi (camgöbeği) rengi üretemezler.
Ancak mavi bir arka plan üzerinde bulunan kırmızı bir daireye yaklaşık 30 saniye boyunca bakarsanız ve ardından boş bir duvara dönerseniz, gözlerinizin önünde saf mavi bir kürenin yüzdüğünü görürsünüz.
DENEYLER GERÇEĞİ ORTAYA ÇIKARDI
Bu örnekler onlarca yıldır biliniyor olmasına rağmen, araştırmacılar şimdiye kadar art görüntülerin neden ortaya çıktığını tam olarak açıklamakta zorlanıyorlardı.
Dr. Witzel, bu sorunun cevabını kesin olarak bulmak için, insanların art görüntülerde gördüğü renkleri hassas bir şekilde ölçen özel deneyler yürüttü.
Yapılan bir deneyde, 50 katılımcıdan belirli bir "başlangıç" rengine uzun süre bakmaları istendi. Hemen ardından, gördükleri art görüntüyü (son görüntüyü) hızla dijital olarak renklendirmeleri talep edildi.
Dr. Witzel, bu deneylerden elde edilen verileri alıp, insan görsel algısının hesaplamalı modelleriyle karşılaştırdı.
SORUN BEYİNDE DEĞİL, GÖZDE
Bu modeller, art görüntülerin gözdeki hücreler, beyindeki talamus gibi ara yapılar veya beyindeki görsel korteks tarafından üretilmesi durumunda insanların hangi renkleri göreceğini simüle etti. Sonuçlar çarpıcıydı.
İnsanların gerçek art görüntülerinden elde edilen verilerin, illüzyonun gözdeki hücreler tarafından üretilmesi durumunda görmeyi bekleyeceğimiz verilerle birebir uyuştuğunu ortaya koydu.
Bu bulgu, renkli illüzyonların aslında gözlerimizin ışığı beyin için renk bilgisine dönüştürmesinin doğrudan bir ürünü olduğunu düşündürüyor. Gözümüzde üç farklı tipte koni hücresi bulunur ve renk, bunlar arasındaki hassas dengeyle oluşur.
Dr. Witzel, "Önceden herhangi bir renk adaptasyonu olmadan beyaz bir yüzeye baktığınızda, üç koni tipi de eşit derecede aktiftir. Ancak bazı koniler daha aktif, bazıları daha az aktifse, renkleri algılarsınız." şeklinde açıkladı.
ESKİ TEORİ KESİN OLARAK ÇÜRÜTÜLDÜ
Bu yeni kanıt, art görüntülerin "rakip renkler" tarafından üretildiği yönündeki eski teoriyi nihayet çürütüyor.
Geçmişte diğer bilim insanları, her rengin, bir araya geldiğinde onu etkisizleştiren tamamlayıcı bir karşılığı (zıt rengi) olduğunu ileri sürmüşlerdi.
Eski teoriye göre fikir, renkli bir görüntüye bakmanın, renk algılama sürecinin daha sonraki bir aşamasında beynimizi kandırarak karşıt rengi üretmeye zorlamasıydı.
Bu çalışma, Harvard Tıp Fakültesi'nden bir bilim insanının, düz koyu mor bir arka plan üzerinde dokuz noktadan oluşan aldatıcı derecede basit bir yanılsamayı keşfetmesinden kısa bir süre sonra geldi.
