NASA'nın yaklaşık 22 yıldır uzayda görev yapan Neil Gehrels Swift Gözlemevi, kontrolden çıkan yörüngesi nedeniyle Dünya atmosferine yeniden girmeye hazırlanıyor.
Teleskobun büyük bölümünün atmosferde yanarak yok olması beklenirken yaklaşık 100 kilogram ağırlığında parçanın yeryüzüne ulaşabileceği tahmin ediliyor.
Swift teleskobu neden Dünya'ya düşüyor?
20 Kasım 2004'te uzaya gönderilen Swift Gözlemevi, başlangıçta yalnızca iki yıl görev yapacak şekilde tasarlanmıştı. Ancak teleskop, yaklaşık 22 yıl boyunca faaliyet göstererek NASA'nın önemli bilimsel görevlerinden biri haline geldi.
Son yıllarda Güneş etkinliğinin artması, Dünya atmosferinin üst katmanlarında genişlemeye ve yoğunlaşmaya neden oldu. Bu durum, Swift'in atmosferik sürtünme nedeniyle daha hızlı irtifa kaybetmesine yol açtı.
NASA, teleskobun görev süresini uzatmak amacıyla Temmuz 2026'da Katalyst Space Technologies ile bir kurtarma çalışması başlattı. LINK adı verilen görev kapsamında teleskobun yörüngesini yükseltmek için robotik bir araç gönderildi. Ancak araçta yaşanan kontrol sorunları nedeniyle operasyon başarısız oldu.
ABD Uzay Kuvvetleri'nin tahminlerine göre Swift'in 3-4 Kasım 2026 tarihlerinde atmosfere yeniden girmesi bekleniyor. Kontrolsüz gerçekleşecek bu dönüşün kesin zamanı ve yeri ise henüz belirlenemiyor.
Teleskobun parçaları yeryüzüne ulaşabilir
Yaklaşık 680 kilogram ağırlığındaki Swift'in büyük bölümünün atmosfere giriş sırasında yanarak parçalanması bekleniyor. Bununla birlikte teleskobun bazı yoğun ve dayanıklı bileşenleri atmosferden geçerek yeryüzüne ulaşabilir.
Uzmanların tahminlerine göre yaklaşık 100 kilogram ağırlığında enkaz parçası Dünya'ya düşebilir. Teleskobun yörüngesi nedeniyle olası enkazın Afrika, Avustralya, Hindistan, Güneydoğu Asya, Orta Amerika ve Güney Amerika çevresindeki bölgelere ulaşma ihtimali bulunuyor.
Ancak bu bölgelerin büyük bölümünde okyanusların yer alması nedeniyle parçaların denize düşmesi daha olası görülüyor. Uzmanlar, enkazın insanlara veya altyapıya zarar verme ihtimalinin oldukça düşük olduğunu belirtiyor.
Swift teleskobu 2 binden fazla gama ışını patlaması gözlemledi
Swift Gözlemevi'nin temel görevi, evrendeki en enerjik olaylardan biri olan gama ışını patlamalarını incelemekti. Görev süresi boyunca 2 binden fazla gama ışını patlaması ve 1.400 süpernova gözlemleyen teleskop, kara delikler, asteroitler ve kuyruklu yıldızlar hakkında da önemli veriler topladı.
NASA'nın bilimsel çalışmalarına önemli katkılar sağlayan Swift, yaklaşık 7 bin bilimsel yayına kaynak oluşturdu. Başlangıçta iki yıl sürmesi planlanan görev, böylece beklentilerin çok ötesine geçti.
Teleskobun Dünya'ya dönüşü, bilim insanları için uzay enkazının atmosferde nasıl parçalandığını inceleme fırsatı da sunacak. Elde edilecek verilerin gelecekte daha güvenli uydu tasarımlarına katkı sağlaması bekleniyor. Ayrıca uzay araçlarının atmosferde yanmasıyla ortaya çıkan maddelerin ozon tabakası ve iklim üzerindeki olası etkileri de araştırılıyor.
