Hazine ve Maliye Bakanlığı, kayıt dışı ekonomiyle mücadelede ezber bozan bir adımı hayata geçirdi. Sahte fatura ve paravan şirketlerle yıllardır süren mücadelenin merkezine bu kez yapay zekâ yerleşti.
Gelir İdaresi Başkanlığı ile TÜBİTAK’ın ortak çalışmasıyla geliştirilen KAŞİF adlı yapay zekâ destekli analiz sistemi resmen devreye alındı ve ilk sonuçlar, sistemin ne denli güçlü olduğunu kısa sürede ortaya koydu.
Klasik denetim yöntemlerini geride bırakan KAŞİF, günde yaklaşık 4 milyon mükellefin verisini eş zamanlı olarak analiz edebiliyor.
Makine öğrenmesi tabanlı altyapısıyla çalışan sistem, mükelleflerin geçmiş verileriyle mevcut davranışlarını karşılaştırıyor; ticari hayatın olağan akışına uymayan en küçük sapmaları dahi risk unsuru olarak işaretliyor.
Böylece sadece belge üzerindeki tutarsızlıklar değil, davranış değişiklikleri de mercek altına alınıyor.
ONLARCA AYRI PARAMETRE AYNI ANDA İZLENİYOR
Büyük veri platformları üzerinde çalışan KAŞİF, fatura hareketlerinden ithalat ve ihracat kayıtlarına, çalışan sayısından işletme kapasitesine kadar onlarca farklı parametreyi aynı anda izliyor.
Bu sayede, herhangi bir gerçek ticari faaliyeti olmayan ve yalnızca sahte belge düzenlemek amacıyla kurulan paravan şirketler, kuruluş aşamasında bile tespit edilebiliyor.
Sistemin sahaya inmesiyle birlikte ortaya çıkan tablo ise dikkat çekici. Son üç ayda kurulan ve fiili faaliyeti bulunmamasına rağmen 276 milyar liralık fatura düzenlediği belirlenen 2 bin 550 mükellef riskli olarak işaretlendi.
Ayrıca tek bir çalışan üzerinden kurulan 7 paravan şirket aracılığıyla 246 milyon liralık sahte fatura trafiği yönetildiği de KAŞİF sayesinde ortaya çıkarıldı.
KAYIT DIŞI EKONOMİYLE MÜCADELEDE YENİ DÖNEM
Riskli olarak sınıflandırılan mükellefler, detaylı inceleme yapılması için Vergi Denetim Kurulu’na sevk ediliyor. Yapılan yoklamalar ve komisyon kararları sonucunda, yalnızca sahte belge düzenlemek amacıyla kurulduğu tespit edilen işletmelerin mükellefiyetleri re’sen kapatılıyor.
Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, yapay zekâ destekli bu yeni sistemle birlikte kayıt dışı ekonomiyle mücadelede yeni bir dönemin başladığını vurguladı.
Şimşek, teknolojinin sağladığı hız ve doğruluk sayesinde usulsüzlüklerin anında tespit edildiğini belirterek, adil rekabet ortamının korunması için denetimlerin kararlılıkla süreceğinin altını çizdi. KAŞİF’in önümüzdeki dönemde vergi denetimlerinde temel referans noktalarından biri olması bekleniyor.
