Vücudumuzun herhangi bir yerinde bir kesik oluştuğunda, akan kanın kırmızı olduğunu net bir şekilde görürüz.
Peki, bu kırmızı kanı taşıyan damarlarımız neden cildimizin altından bakıldığında mavi, mor ve hatta yeşilimsi bir renkte görünüyor?
Bu durumun, kanın damarlarda mavi aktığı yönündeki yaygın efsaneyle hiçbir ilgisi yoktur; cevap tamamen ışığın cildimizle nasıl etkileşime girdiğiyle ilgilidir.
DAMARLARIN VE DOKULARIN GERÇEK RENGİ
Öncelikle, tıbbi diyagramlarda damarların mavi renkte gösterilmesi, sadece atardamarlardan (kırmızı) ayırt edilmelerini kolaylaştırmak için kullanılan bir yöntemdir.
Damarlardaki kan, oksijen bakımından daha fakir olduğu için atardamarlardaki parlak kırmızı kandan sadece biraz daha koyu kırmızı, kestane rengindedir.
Eğer bir toplardamara veya atardamara tek başına bakma fırsatımız olsaydı, her iki kan damarının da aslında kirli beyaz renkte olduğunu görürdük.
Sinirler gibi diğer birçok doku da beyazdır; çünkü bir nesnenin rengi, hangi ışık dalga boylarını emdiğine ve hangilerini yansıttığına bağlıdır.
HER ŞEY IŞIĞIN CİLTTEKİ YOLCULUĞUYLA İLGİLİ
Beyaz ışık, gökkuşağındaki tüm renk spektrumunu (farklı dalga boylarını) içerir. Beyaz ışık cildimize çarptığında, bu farklı renkler cildimizin katmanlarıyla benzersiz bir şekilde etkileşime girer.
Spektrumun bir ucundaki kırmızı ışık (uzun dalga boyu) derinin daha derinlerine nüfuz edebilirken, diğer ucundaki mavi ışık (kısa dalga boyu) en az nüfuz eder ve ciltteki moleküller tarafından ilk saçılan ışıktır.
İşte optik yanılsama tam da bu noktada başlar.
IŞIK OYUNU: DAMARLAR NASIL MAVİ GÖRÜNÜR?
Damarların bulunduğu bölgelerde, uzun dalga boylu kırmızı ışık daha derine nüfuz ederek damarlara ulaşır.
Damarların içindeki oksijeni alınmış (koyu kırmızı) kan, bu kırmızı ışığı emme eğilimindedir. Cildin yüzeyine daha yakın katmanlar ise mavi ışığı saçar (dağıtır).
Sonuç olarak, kırmızı ışık damar tarafından emildiği, mavi ve yeşil ışık ise cilt tarafından saçıldığı için gözümüze ulaşan baskın ışık mavi ve yeşil dalga boyları olur. Bu nedenle, aslında kırmızı kanla dolu olan damarları mavi veya yeşil tonlarda algılarız.
DAMARLARIMIZ YEŞİL DE GÖRÜNEBİLİR
Damarlarınızın rengi ten renginize, bronzluk seviyenize ve cildinizin yarı saydamlığına bağlı olarak biraz farklı görünebilir.
Genel bir kural olarak, damar cilde ne kadar yakınsa (yüzeysel), ışığın dağılma şekli nedeniyle o kadar mavi ve hatta mor görünür. Damar ne kadar derindeyse, o kadar yeşil görünme eğilimindedir.
ATARDAMARLARI NEDEN GÖREMİYORUZ?
Çoğu atardamar, vücudumuzda damarlara göre çok daha derinlerde bulunur. Yüzeye yakın olsalar bile (bileğimizdeki nabız alınan atardamar gibi), duvarları damarlardan çok daha kalın olduğu için ışık dalgaları içlerindeki kanla etkileşime giremez. Ayrıca, taşıdıkları oksijenli kan, kırmızı ışığı emmek yerine yansıtır.
Görebildiğimiz tek kan damarı tipi olan kılcal damarlar ise saç telinden bile incedir ve cilde çok yakın oldukları için içlerinden akan parlak kırmızı kan nedeniyle kırmızımsı pembe görünürler.
