Evrenin görünmeyen ama her şeyi bir arada tutan gücü olarak tanımlanan karanlık madde, James Webb Uzay Teleskobu (JWST) sayesinde bir kez daha bilim dünyasının gündemine oturdu.
Nature Astronomy dergisinde yayımlanan yeni bir araştırma, bugüne kadar elde edilen en ayrıntılı karanlık madde haritasını ortaya koyarak kozmik yapının nasıl şekillendiğine dair çarpıcı ipuçları sundu.
Birleşik Krallık’taki Durham Üniversitesi ile ABD merkezli Northeastern Üniversitesi’nden araştırmacıların öncülük ettiği çalışmada, James Webb’in benzersiz gözlem gücü kullanıldı.
Teleskop, Sextans takımyıldızı yönünde, gökyüzünde Ay’ın yaklaşık 2,5 katı büyüklüğünde bir alanı mercek altına aldı.
Toplam 255 saatlik gözlem sonucunda yaklaşık 800 bin galaksi tespit edildi. Bu sayı, yer tabanlı teleskoplarla yapılan önceki haritalamalardan yaklaşık 10 kat, Hubble Uzay Teleskobu verilerinden ise iki kat daha fazla galaksiye karşılık geliyor.
KARANLIK MADDE, IŞIĞIN BÜKÜLMESİYLE “HARİTALANDI”
Karanlık madde doğrudan gözlemlenemediği için araştırma ekibi, kütleçekimsel merceklenme yöntemine başvurdu.
Karanlık maddenin güçlü kütleçekimi, arka plandaki uzak galaksilerden gelen ışığı hafifçe büküyor. Bu küçük sapmalar detaylı biçimde analiz edilerek, karanlık maddenin uzaydaki dağılımı yüksek hassasiyetle çıkarılabiliyor.
Çalışmada yer alan Northeastern Üniversitesi’nden fizikçi Jacqueline McCleary, James Webb’in sağladığı veri kalitesinin altını çizerek, teleskobun evrenin bugünkü yaşının yaklaşık yarısına denk gelen bir döneme ait son derece net bir “kozmik an” sunduğunu belirtiyor.
EVRENİN KOZMİK İSKELETİ ORTAYA ÇIKTI
Oluşturulan harita, karanlık madde ile normal (baryonik) madde arasındaki güçlü ilişkiyi de net biçimde gözler önüne serdi.
Araştırmacılara göre galaksilerin ve gaz bulutlarının yoğunlaştığı her bölgede karanlık madde de bulunuyor. Bu durum, karanlık maddenin görünür evren için adeta bir kozmik iskelet görevi gördüğünü doğruluyor.
Durham Üniversitesi’nden Prof. Richard Massey ise karanlık maddenin ne kadar yaygın olduğuna dikkat çekiyor.
Massey’e göre her saniye milyarlarca karanlık madde parçacığı insan vücudunun içinden geçiyor ve Samanyolu’nu çevreleyen karanlık madde bulutu, galaksinin dağılmasını engelleyecek kadar güçlü bir çekim alanı oluşturuyor.
EVRENİN YÜZDE 80’İ HALA BİR SIR
NASA verilerine göre karanlık madde, evrendeki toplam enerjinin yaklaşık %27’sini, tüm maddenin ise %80’ini oluşturuyor. Buna rağmen yapısının ne olduğu hâlâ bilinmiyor. James Webb ile oluşturulan bu yeni harita, daha önce tespit edilemeyen karanlık madde kümelerini ortaya çıkarırken, galaksi oluşumu ve evrenin evrimi hakkındaki teorilerin yeniden değerlendirilmesine de kapı aralıyor.
Bilim insanlarına göre bu çalışma, karanlık maddenin doğasını anlamaya giden yolda atılmış en somut adımlardan biri. Evrenin görünmeyen yüzü, James Webb sayesinde artık biraz daha netleşiyor.
