Evrenin ilk anlarına ışık tutan James Webb Uzay Teleskobu (JWST), geçtiğimiz yıl bilim dünyasını şaşkına çeviren “Küçük Kırmızı Noktalar” olarak adlandırılan gizemli yapıları keşfetmişti.
Bu minik ama son derece parlak cisimler, evrenin henüz birkaç yüz milyon yaşında olduğu dönemde tespit edildi. Ancak sorun şuydu bu kadar erken dönemde, bu kadar parlak ve yoğun galaksiler fiziksel olarak var olamazdı.
Araştırmacılar başlangıçta bu noktaların dev kara deliklerin ışığı mı, yoksa olağanüstü hızlı oluşan genç galaksiler mi olduğunu anlayamadı. Evrenin evrimiyle ilgili kabul gören modellere meydan okuyan bu gözlemler, kozmolojide adeta bir sarsıntı yarattı.
Ancak son analizlerle birlikte gizem yavaş yavaş çözülüyor. Yeni bulgular, bu “küçük kırmızı noktaların” aslında süper kütleli kara deliklerin merkezinde yer alan son derece yoğun gaz diskleri olabileceğini gösteriyor. Yani evrenin ilk dönemlerinde kara delikler, tahmin edilenden çok daha hızlı bir şekilde büyümüş olabilir.
KARA DELİK YILDIZI OLABİLİRLER
Evrenin erken dönemine dair bilinenleri sarsan “Küçük Kırmızı Noktalar” (Little Red Dots – LRDs) gizemi, yeni bir araştırmayla açıklığa kavuşuyor. Penn State Üniversitesi’nden bilim insanları, bu gizemli cisimlerin aslında “karadelik yıldızları” olabileceğini belirtti.
Araştırmaya göre bu yapılar, merkezinde süper kütleli bir karadelik barındıran dev gaz bulutlarından oluşuyor. Yaydıkları parlaklık, nükleer füzyonla değil, kara deliğin etrafındaki yoğun gazın ısınmasından kaynaklanıyor.
Ekip, James Webb Uzay Teleskobu’nun 4.500 uzak galaksiden topladığı yaklaşık 60 saatlik veriyi analiz etti. 2024 yazında keşfedilen aşırı parlak “The Cliff” adlı örnek, bu teoriyi destekleyen en güçlü kanıt olarak öne çıktı.
Bilim insanlarına göre LRD’ler, Büyük Patlama’dan yalnızca 600–700 milyon yıl sonra ortaya çıkmış durumda. Bu kadar erken dönemde bu büyüklükte yapıların varlığı, galaksilerin karadeliklerden önce oluştuğu yönündeki klasik kozmoloji anlayışını tersine çeviriyor.
Araştırmacılar, bu nesnelerin süper kütleli karadeliklerin “bebeklik evresini” temsil ettiğini düşünüyor. Eğer sonuçlar doğrulanırsa, evrende karadeliklerin nasıl ve ne kadar hızlı oluştuğuna dair mevcut teorilerin yeniden gözden geçirilmesi gerekecek.
